Tagarchief: energievoorziening in spieren

Duurtraining en herstel

Duurtraining om het uithoudingsvermogen te verbeteren en (spier)klachten te verminderen.

In de vorige blog werd beschreven hoe de neerwaartse spiraal van spierklachten als pijn, stijfheid, vermoeidheid in spieren, krachtsvermindering en de daaruit voortkomende beperkingen in bewegen, kan worden doorbroken met duurtraining. Wat is duurtraining en waarom is het belangrijk? Duurtraining is een vorm van trainen waarbij met een rustige constante snelheid bewogen wordt, zoals bij wandelen, nordic walking, joggen, hardlopen, fietsen op een hometrainer of buiten. In dit blog gaan we verder in op de soorten duurtraining en het herstel van training.

Waarom is duurtraining een geschikte trainingsvorm?

Door het trainen in de duurtraining zone zal de hartspier dikker worden waardoor deze krachtiger kan aanspannen. Daarmee kan een effectievere circulatie een bijdrage leveren aan het opbouwen van het uithoudingsvermogen, je kunt een training langer volhouden. Dit effect op het hart door duurtraining is groter dan wanneer alleen aan krachttraining wordt gedaan, dan vindt slechts een kleine toename van de hartspier plaats (7). De reactie van het lichaam op duurtraining is een adaptatie in de hartslag, dat betekent een lagere rustpols als je ’s ochtends opstaat. Door de lager wordende hartslag bij inspanning onder invloed van duurtraining zal het slagvolume toenemen, dat is de hoeveelheid bloed die per hartslag wordt rondgepompt.

Bij duurtraining maak je vooral gebruik van type I spiervezels. Deze spiervezels kunnen  in overhand aanwezig zijn bij mensen met een te traag werkende schildklier (5). Door gebruik te maken van deze spiervezels, om deze zo optimaal mogelijk te laten functioneren, is wellicht  al een deel van functieherstel te realiseren. Vanwege het rustige tempo van duurtraining wat is afgestemd op de mogelijkheden van het individu is het risico op overbelasting bij deze trainingsvorm minimaal ten opzichte van de belasting in spieren en gewrichten bij krachttraining.

Door met behulp van  duurtraining de energievoorziening in spieren aan te spreken is de beperkte energievoorziening in spieren wellicht positief te beïnvloeden zodat klachten van moeheid en stijfheid in spieren positief te beïnvloeden zijn (3). Door duurtraining worden mitochondria groter, de energiecentrales in spierweefsel, en er komen er meer waardoor er meer energievoorziening beschikbaar komt in spierweefsel. Daarbij nemen de kleine bloedvaatjes in spierweefsel toe zodat meer aanvoer van zuurstof mogelijk is waardoor energie door het verbranden van vetzuren in de mitochondria meer zuurstof vanuit de circulatie krijgt. Daarnaast is er een verhoogde enzymactiviteit waardoor er makkelijker energie kan worden gevormd die weer gebruikt kan worden in de spieren (8). In een onderzoek bij ratten is het resultaat van dagelijkse duurtraining gemeten en daaruit bleek dat er meer zuurstof in spierweefsel aanwezig is bij het beoefenen van duurtraining (9).

Duurtraining biedt de mogelijkheid zowel voor beginnende sporters als voor mensen die al regelmatig sporten, te werken aan opbouw van het (spier)uithoudingsvermogen. Zodat een training langer volgehouden kan worden. Als je eerst op een lager tempo de duur van je inspanning gaat uitbreiden is de volgende stap dat je de intensiteit kan gaan opvoeren en je met een hoger tempo kan gaan lopen, hardlopen of fietsen zodat je in staat bent je persoonlijke fysieke prestatie grens te verleggen (1,2).

Verschillende soorten duurtraining

Er zijn verschillende vormen van duurtraining, de extensieve en intensieve (1,2). Door beide gecombineerd te gaan toepassen kun je optimaal gebruik maken van de effecten van beide trainingsvormen en op deze manier gericht het prestatie niveau van het lichaam verbeteren.

Extensieve duurtraining is de vorm van duurtraining die het meest geschikt is voor beginnende sporters. Het tempo is laag zodat de belasting voor je lichaam ook laag is en je in staat bent rustig op te bouwen zodat je dit langdurig kunt volhouden. Als je nog niet zolang kan wandelen, fietsen of hardlopen begin je korter en pas je de tijd van training aan, aan de mogelijkheden van jou lijf. Los van je warming up aan het begin van je training en de cooling down aan het einde van de training, beweeg je bij deze vorm van duurtraining continue in een gelijkblijvend rustig tempo wat je lang kunt volhouden.

Je kunt deze vorm van trainen gebruiken tijdens de opbouw fase  van je trainingen als je net begint. Je kunt het ook gebruiken op de dag na een intensievere trainingsvorm om je lijf te laten bijkomen van de dag ervoor, als hersteltraining. Je maximale duur van een hersteltraining is 20 minuten, als je langer gaat lopen of fietsen ziet je lijf het weer als een gewone training.

Intensieve duurtraining is een stap hoger qua intensiteit dan de extensieve duurtraining. Het tempo ligt hoger en er zal korter gelopen worden per blok. Je kunt dit toepassen in de training door in blokken van 5, 10 of 15minuten in een wat hoger tempo te gaan lopen afhankelijk van wat jou lichaam aankan. Als je een beginner bent of veel spierklachten hebt en start met intensieve duurtraining begin je met een hoger tempo wandelen in blokken van 5 minuten of minder als dat nodig is. Heb je al meer trainingservaring dan kun je in blokken van 10 of 15 minuten in een hoger tempo gaan lopen, hardlopen of fietsen. Tussendoor neem je een pauze door te blijven wandelen, hardlopen of te fietsen maar je tempo te verlagen en je lijf bij te laten komen. Voel hoeveel relatieve rusttijd je tussen de intensieve blokken nodig hebt om weer een blok in een hoger tempo af te kunnen leggen. Afhankelijk van de duur van je pauzes en de duur van de blokken in een hoger tempo bewegen kun je de  intensiteit aanpassen. 5 minuten in een hoger tempo en 5 minuten rustig tempo zal anders worden ervaren in je lijf dan 15 minuten hoger tempo en 5 minuten rustig tempo. Speel daarmee zodat je geleidelijk naar het kunnen van jou lijf kunt opbouwen.

Herstel van een  training

Zorg als laatste fase van je training dat je uitloopt, wandelt of fietst met een lagere snelheid. Dit bevordert herstel door het afvoeren van afvalstoffen. Na de training stretchen van de grote spiergroepen, voor en achterkant bovenbenen, kuitspieren, bilspieren en bovenarmen. Houd dit stretchen langdurig aan, ongeveer 20 seconden per spiergroep. Langdurig rekken na een training zorgt voor soepele en minder stijve spieren.

Over de grens van je kunnen gaan betekent vaak extra spierklachten die je er weer van kunnen weerhouden om de volgende keer te trainen. Begin rustig, eventueel heel laag gedoseerd, merk hoe je lijf dit de volgende dag vindt, de volgende keer doe je iets meer en weer houd je bij wat je lijf erna doet. Extra spierpijn, stijfheid wat na een dag weer verdwijnt is niet erg. Dagen lang extra pijn betekent teveel gedaan en dat je de volgende training iets lager moet doseren.

Referenties
  1. Sporten met een hartslagmeter, Edmund R. Burke, 1999.
  2. Trainen met de hartslagmeter, Paul van den Bosch.
  3. Blog: Hoe wordt de energievoorziening in spieren beïnvloed bij een te traag werkende schildklier, Petra du Croix-Romijn.
  4. Blog Trage schildklier veranderd spieren, Petra du Croix- Romijn.
  5. Blog Type I en II spiervezels, Petra du Croix- Romijn.
  6. Inspanningsfysiologie, oefentherapie en training, De Morree, Jongert en Van der Poel, Tweede herziene druk, 2011.
  7. Grenzen van het lichaam met sport, Lezing Frank Backx, UMC Utrecht, Faculteit Klinische geneeskunde.
  8. Endurance training facilitates myoglobin desaturation during muscle contraction in rat skeletal muscle. Nature Publishing Group, 2011

 

 

 

Energiehuishouding in de spier

Hoe wordt de energievoorziening in spieren beïnvloed bij een te traag werkende schildklier?

Er wordt in de literatuur geschreven over verschillende veranderingen in spieren die kunnen voorkomen bij een te traag werkende schildklier. De verschillende (fysiologische) veranderingen zullen ieder hun eigen verstoring veroorzaken, maar wat is nu het grootste probleem in spieren?

In het onderzoek uit 2006 van El Salem et al, wordt gesteld dat de onderliggende oorzaak van de ontregeling in de spieren bij een te traag werkende schildklier voor een groot deel metabolisch is. De verminderde vetstofwisseling en verminderde glycogeenvoorraad in spieren leiden tot een verminderde opbouw van fosfaten, deze fosfaten zijn nodig voor de energievoorziening in spieren (3). Dit heeft tot gevolg dat het lichaam over minder energie kan beschikken bij het gebruiken van spieren. In dit blog zal verder worden ingegaan op de fysiologie van de energievoorziening in spieren.

De energievoorziening in de spieren

Het lichaam haalt zijn energie uit het splitsen van energierijke fosfaten (ATP) die overal aanwezig zijn in het lichaam maar vooral in de spieren. De fosfaten geven bij het splitsen hun energie af aan de spiercellen, ATP wordt na het splitsen ADP. Om deze fosfaten weer opnieuw te vormen naar hun oorspronkelijke toestand is weer energie nodig vanuit de verbranding van suikers (glycogeen) of de verbranding van vetzuren in de mitochondria, waarna ze weer kunnen splitsen en hun energie afgeven voor spiercontracties etcetera (1,5) Het vormen en splitsen van fosfaten is een continue proces.

ATP = ADP + P + Energie
Splitsing van ATP nader bekeken 
Bekijk het ATP (Adenosine tri-fosfaat) als een puzzel bestaande uit 3 stukken. Elk puzzelstuk vertegenwoordigd een fosfaatdeeltje. De puzzelstukken passen niet goed in elkaar, dus om ze met elkaar te verbinden is een bindmiddel (energie). Als de losse fosfaatdelen verbinding moeten maken met de twee aan elkaar zittende puzzelstukken, de A2P groep, is energie nodig vanuit de verbranding van vetzuren of koolhydraten. Als er drie puzzelstukken aan elkaar zitten en er dus ATP is ontstaan, kan een fosfaatdeeltje weer loslaten waarbij er weer energie vrijkomt wat gebruikt kan worden in de (spier)cellen. Het hele proces heeft als doel het omvormen van energie die te gebruiken is in onze lichaamscellen. Zoals een benzineauto niet op diesel rijdt, werken onze menselijke cellen op de energie die vrijkomt uit de splitsing van fosfaten, met de directe glucose en vetzuren die worden verbrand kunnen ze niets! 

Bij vanuit rust in actie komen worden direct fosfaten gesplitst om energie vrij te maken voor de spierwerking. Het lichaam heeft ook een kleine voorraad fosfaten die gelijk gebruikt kunnen worden. Voor kortdurende inspanning is dit voldoende. Als de activiteit langer duurt dan 1 à 2 minuten of intensiever wordt, is meer energie nodig. Het lichaam gaat dan over tot het gebruiken van de suikervoorraad, die opgeslagen ligt in de spieren in de vorm van glycogeen. Dit kan zowel met zuurstof (aeroob), als zonder zuurstof (anaeroob) worden gebruikt en is vooral bedoeld voor de type II vezels (1).

Als de circulatie goed opgang is gekomen en er vanuit de longen voldoende zuurstof wordt aangevoerd, gaat de energievoorziening hoofdzakelijk verzorgd worden door omzetting van vetzuren in de mitochondria. Deze energievoorziening wordt gebruikt door de type I vezels bij lage krachtsinspanningen. Er is altijd een kleine hoeveelheid glucose nodig in de mitochondria om de vetzuurverbranding goed te laten verlopen. Als er meer kracht nodig is in spieren en er ook type II vezels gebruikt gaan worden, gebruikt het lichaam automatisch weer het glycogeen in de spieren.

Conclusie

Samengevat betekent dit dat de vetzuurverbranding de meest effectieve manier van energieomzetten is in de spieren. Een deeltje vetzuur levert ongeveer drie keer zoveel energie op om ATP op te bouwen ten opzichte van een deeltje glucose.

Door een tekort aan energielevering in de spieren kunnen klachten als vermoeidheid in spieren, inspanningsintolerantie en/ of kramp verklaard worden. Voor het aanspannen van spieren is energie nodig maar voor het ontspannen ook. Omdat er naast de juiste hoeveelheid energie ook mineralen nodig zijn voor spiercontractie zoals calcium en magnesium, natrium en kalium, kunnen ook deze mineralen of tekorten hiervan klachten in spieren geven (1).

Type I spiervezel = langzame spiervezel, slow twitch Type II spiervezel = snelle spiervezel, fast twitch Spiervezels zijn een onderdeel van dwarsgestreepte spieren. Deze kunnen bewust worden bestuurd. 
Bron: Wikipedia
Referenties
  1. Inspanningsfysiologie, oefentherapie en training, de Morree, Jongert en van der Poel.Tweede herziene druk, 2011.
  2. Inspannings- en sportfysiologie, J.H.Wilmore, PhD. D.L. Costill, PhD. (Vertaling door G.M. van der Poel.
  3. Neurophysiological changes in neurologically asymptomatic hypothyroid patients: a prospective cohort study, Khalid El Salem, Fawaz Ammari, Journal of clinical neurophysiology, volume 23, number 6, December 2006.
  4. Inspannings- en sportfysiologie, J.H. Wilmore (PhD), D.L.Costill (PhD). Vertaald door G.M. van der Poel.